Zo steun je iemand met een burn-out

01 april 2020

Je man die tot voor kort alles kon, altijd klaarstond voor familie, vrienden en de kerk, kan ineens niks meer. Hij is geprikkeld, reageert kortaf en heeft geen energie meer. Hij heeft een burn-out. Dat is voor hem, maar ook voor jou als naaste ontzettend moeilijk. Wat moet je doen, zeggen of juist laten?

Als je een burn-out hebt, voel je je lichamelijk, emotioneel en psychisch uitgeput. Je bent niet meer in staat om normaal te functioneren. Deed je voorheen meerdere dingen tegelijk, nu is een telefoontje plegen al te veel. De batterij is leeg en het is onduidelijk hoe je die weer kunt opladen. Hij of zij lijdt onmiskenbaar. Dat geldt ook voor jou als naaste. De invloed die een burn-out heeft op de omgeving onderschatten we vaak. Verdriet, onmacht en frustraties kunnen om de voorrang strijden. Als jouw partner, broer, zus, vriendin, vriend, zoon, dochter of collega met burn-outklachten te maken heeft, kan dat heel confronterend zijn. Je wilt hem of haar graag helpen. Maar hoe? Wat kun je wel en wat kun je beter niet doen?

Zorg dat je er meer over weet

Als je meer weet over een burn-out, ben je beter voorbereid. Met die kennis kun je je namelijk beter verplaatsen in de ander. Als je je realiseert dat iemand met een burn-out totaal geen energie meer heeft, last heeft van onder andere stemmingswisselingen, huilbuien, een kort lontje en schaamtegevoelens, helpt je dat om met andere ogen naar de ander te kijken en hem beter te begrijpen. Mogelijk kun je ook op tijd adviseren om gas terug te nemen of (professionele) hulp te zoeken.

Veroordeel niet

“Had je maar niet zo hard en veel moeten werken”, “Eigen schuld, dikke bult”, of: “Het zit tussen je oren.” Mensen met een burn-out krijgen genoeg veroordelingen voor de kiezen. Dat die kritiek niet bepaald opbouwend is, behoeft geen uitleg. Oordelen levert niets op. Het enige wat je daarmee bereikt, is dat de ander zich nog meer miskend voelt en zich opsluit. Realiseer je dat herstel een sterk wisselend karakter heeft. Wat de ene dag kan, is soms de volgende dag niet mogelijk. Dit grillige verloop is voor iemand met een burn-out al moeilijk genoeg. Dan is het fijn dat zijn omgeving niet verwacht dat hij dus weer allerlei dingen kan. Geef ruimte aan het herstelproces dat niet altijd gelijkmatig verloopt.

Luister naar het verhaal

Iemand met een burn-out kan ronduit onredelijk en geprikkeld zijn. Dat komt soms heel onaardig over. Het kan gebeuren dat hij ineens niet meer op belangstellende appjes reageert. Een logische gedachte is dat je vermoedt dat hij geen interesse meer in je heeft of dat je iets fout hebt gedaan. Bedenk dat het waarschijnlijk niet persoonlijk is bedoeld. Voor iemand met een burn-out kost contact zoeken met de buitenwereld ontzettend veel energie. Zelfs een ogenschijnlijk klein bericht versturen is al een opgave. Die energie is hard nodig om te herstellen. De keus om minder in contact te treden dan normaal, kan betekenen dat iemand bezig is met zijn of haar herstel. Luisteren is een sleutelwoord. Geef iemand de ruimte om zijn verhaal te doen. Laat oordelen, goedbedoelde adviezen en oplossingen voor wat ze zijn en wees er gewoon. Als je luistert, schep je ruimte om te praten over bijvoorbeeld zijn gevoelens. Deze houding vraagt geduld.

Bied praktische hulp

De container aan de weg zetten, een wasje draaien, iemand bellen; als je een burn-out hebt kosten alledaagse klusjes enorm veel moeite. Je kunt iemand een dienst bewijzen door hulp aan te bieden. Als de burn-out gerelateerd is aan werkomstandigheden, kan het helpen als je tijdelijk de contacten met zijn baas en collega’s onderhoudt. Het is voor de omgeving soms ingewikkeld om te achterhalen waar iemand met een burn-out behoefte aan heeft. Vraag ernaar: “Vind je het prettig als ik eens langskom of bel, of wil je nu liever eerst rust?” Open vragen als “Hoe gaat het met je?”, “Wat voel je precies?”, “Hoe kom je de dagen door?” voelen soms eerder als een last dan als een hart onder de riem. Laten blijken dat je aan diegene denkt, kan al voldoende zijn. Dat kan ook op afstand, door middel van een kaartje, een bos bloemen of een mailtje.

Ga eropuit

Tegenover spanning staat ontspanning. Iemand met een burn-out blijft misschien het liefst binnen,omdat alles als inspanning voelt. Als partner, familielid of bekende ben je de juiste persoon om hem te stimuleren iets te doen. Laat je niet weerhouden als hij aangeeft daar totaal geen energie voor te hebben, maar wees blij met minimale verandering. Een kwartier samen buiten wandelen of fietsen is een prima resultaat. Buitenlucht en lichamelijke actie zijn effectieve manieren om burn-outklachten tegen te gaan.

Bewaak je grenzen

Je kunt je als naaste heel machteloos voelen. De neiging om te snel positieve resultaten te willen zien, ligt voor de hand. Jezelf wegcijferen voor de ander is een potentieel gevaar. Bewaak daarom je eigen grenzen en geef op tijd aan waar die liggen, zodat je zelf voldoende energie overhoudt.

Vergeet de kinderen niet

Voor kinderen is het soms heel confronterend als vader of moeder kampt met een burn-out. Kinderen voelen vaak feilloos aan dat er veranderingen zijn in sfeer en dat een ouder last heeft van stemmingswisselingen. Het is belangrijk dat je je kinderen uitlegt wat er aan de hand is. Er is een kans dat ze het gedrag van een ouder anders negatief betrekken op zichzelf. Of ze vertonen sociaal wenselijk gedrag of worden (passief) agressief. Daarom is het belangrijk dat de kinderen voldoende aandacht krijgen.

Dit artikel is geschreven door Corine Boone en verscheen eerder in Eleoscript.

Reacties

Laat een reactie achter

Wil je graag reageren op dit verhaal. Heb jij er iets aan gehad? Of wil je gewoon iets met ons delen? Laat dan een reactie achter.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde blogposts

Meer blogposts
  • Druk, drukker, drukst

    Je man die tot voor kort alles kon, altijd klaarstond voor familie, vrienden en de kerk, kan ineens niks meer. Hij is geprikkeld, reageert kortaf en h…

  • 5 tips om mentaal fit te blijven

    Je man die tot voor kort alles kon, altijd klaarstond voor familie, vrienden en de kerk, kan ineens niks meer. Hij is geprikkeld, reageert kortaf en h…

  • Rouwen in vijf stappen: omgaan met het verlies van je geliefde

    Je man die tot voor kort alles kon, altijd klaarstond voor familie, vrienden en de kerk, kan ineens niks meer. Hij is geprikkeld, reageert kortaf en h…