Wat betekent ADHD nu eigenlijk?

13 januari 2021

Alle dagen heel druk. Deze woorden worden regelmatig als uitleg van ADHD gegeven. Klopt dat wel? Wat is ADHD precies en hoe ga je ermee om? De eerdergenoemde definitie dekt in ieder geval niet compleet de lading, want er zijn diverse vormen van ADHD. Belangrijk dus om iemand niet te snel in een hokje te stoppen.

De officiële definitie van ADHD is Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In het Nederlands: aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit. Om volgens de DSM-V, een internationaal classificatiesysteem, een diagnose te stellen, is er een aantal kernsymptomen nodig. Het eerste symptoom is concentratietekort. Denk hierbij aan onvoldoende aandacht voor details, niet lijken te luisteren, moeite hebben met het organiseren van taken en dingen kwijtraken. Het tweede is hyperactiviteit, zoals onrustig bewegen, altijd in de weer zijn en aan één stuk door praten. Het laatste is impulsiviteit. Voorbeelden hiervan zijn: moeite hebben met het op de beurt wachten, antwoorden voordat de vraag helemaal is gesteld en het verstoren van bezigheden van anderen.

Onoplettende type

Er zijn drie soorten ADHD. De eerste variant is het onoplettende type. Je verwerkt informatie, indrukken en emoties langzamer dan anderen, en je kortetermijngeheugen is slecht. Je bent sneller afgeleid, en een gebrek aan overzicht maakt plannen, organiseren en opruimen lastiger. Deze variant wordt ook wel ADD genoemd. De tweede is het hyperactieve/impulsieve type, waarbij er vooral sprake is van ernstige en aanhoudende impulsiviteit en hyperactiviteit. De laatste is het gecombineerde type, waarbij beide soorten voorkomen. Deze variant komt het meeste voor.

Diagnose

Om de diagnose te kunnen stellen, moeten de kenmerken ten opzichte van leeftijdsgenoten overmatig aanwezig zijn en belemmeringen geven in het dagelijks leven. Hiervoor wordt een periode van minstens zes maanden gesteld. Het is verschillend op welke leeftijd een diagnose wordt gesteld. Soms gebeurt dat al in de kleutertijd. Stel je een kind voor dat niet kan stilzitten en de aandacht niet bij het werk kan houden. Als dat niet verbetert, kun je je afvragen wat er aan de hand is. Op welke leeftijd het zichtbaar wordt, heeft ook te maken met de gezinssituatie. Als er bijvoorbeeld rust, reinheid en regelmaat is, houdt een kind het veel langer vol dan wanneer dat niet zo is. Ook speelt het mee of ouders wel of niet geduldig zijn en of ze misschien al ervaring hebben met kinderen met ADHD. Drie tot vijf procent van de kinderen heeft ADHD. Zo’n vijftig procent blijft daar last van houden als volwassene. Dat betekent dat ongeveer één tot drie procent van de volwassenen ADHD heeft.

Moeite met afmaken

Bij volwassenen wordt alleen ADHD geconstateerd als de persoon er als kind al last van had. Daarom wordt er het liefst ook een gesprek gevoerd met iemand uit het netwerk, om te vragen hoe diegene als kind was. De symptomen van kinderen en volwassenen met ADHD zijn hetzelfde, maar het uit zich anders. Een kind kan uit beweeglijkheid overal in en op klauteren. Een volwassene doet dat niet meer, maar kan wel een rusteloos gevoel hebben. Typische eigenschappen van volwassenen met ADHD zijn bijvoorbeeld chaotisch gedrag, te laat komen, gesprekken onderbreken, eerst doen en dan denken en moeite hebben met dingen afmaken. Bijvoorbeeld: Iemand met ADHD begint een klus op zolder. Hij haalt beneden even de stofzuiger en ziet de wasmand staan. Hij begint de was op te vouwen. Vervolgens moet hij naar het toilet en dat ziet er niet al te fris uit. Hij haalt er dus meteen even een borstel doorheen. Het overzicht is kwijt en er liggen veel onafgemaakte klusjes. Het kan dan helpen vooraf heel duidelijk af te spreken welke klus er wordt gedaan.

Meer jongens

Waardoor ADHD ontstaat, is niet helemaal duidelijk. Wel weten we dat het erfelijk is. Kinderen van ouders met ADHD krijgen het in vijftig procent van de gevallen ook. Broertjes en zusjes hebben drie tot vijf keer zoveel kans. Verder komt het meer voor bij jongens dan bij meisjes. Jongens met ADHD kampen vaker met hyperactiviteit, impulsiviteit en gedragsproblemen, terwijl meisjes meer last hebben van intellectuele beperkingen en internaliserende problemen. Dat wil zeggen dat ze emoties opkroppen, wat leidt tot innerlijke onrust. Hierdoor wordt de diagnose bij meisjes vaak niet gesteld. Kinderen die te vroeg en/of met een te laag geboortegewicht worden geboren, hebben meer risico op ADHD.

Er wordt weleens gezegd dat ADHD een modegril is. Dat is heel kwetsend voor mensen die ermee te maken hebben. ADHD was er altijd al, maar omdat er nu meer over bekend is, wordt het vaker onderkend. Het is wel zo dat de maatschappij veel drukker is dan zo’n dertig jaar geleden. Er wordt veel meer van je verwacht en je moet hoog presteren. Dat maakt het leven voor niemand makkelijker, maar zeker niet voor mensen met ADHD of ADD.

Hulp

Als je ADHD hebt, betekent dit dat je soms steken laat vallen. Eleos biedt graag hulp. Bijvoorbeeld met ADHD-coaching – waarbij je onder leiding van een coach je (praktische) problemen beter hanteerbaar maakt – en cognitieve gedragstherapie. Daar leer je hoe je je aandacht beter kunt vasthouden en prikkels kunt doseren. Daarnaast is er e-health voor online hulp en psychotherapie om klachten te verminderen of om ermee leren om te gaan. Bij de behandelingen wordt vaak het netwerk betrokken. Soms wordt medicijngebruik aanbevolen om klachten te verminderen.

Voordelen

Maar er is niet alleen sprake van klachten en problemen. Naast lastige kanten brengt ADHD ook veel moois met zich mee. Zo kunnen mensen met ADHD vaak goed emoties van anderen invoelen, intens genieten en makkelijk contact leggen. Daarnaast zijn ze creatief, origineel, enthousiast en echte gangmakers met gevoel voor humor. Met ADHD kun je veel bereiken in het leven, denk maar eens aan bekende ADHD’ers als Winston Churchill, Leonardo da Vinci, Mozart, Einstein, Hans Christiaan Andersen en Walt Disney.

Dit artikel verscheen eerder in Eleoscript en is geschreven door Corina Schipaanboord en Agaath Prins. 

Reacties

Laat een reactie achter

Wil je graag reageren op dit verhaal. Heb jij er iets aan gehad? Of wil je gewoon iets met ons delen? Laat dan een reactie achter.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerde blogposts

Meer blogposts
  • 5 tips om mentaal fit te blijven

    Alle dagen heel druk. Deze woorden worden regelmatig als uitleg van ADHD gegeven. Klopt dat wel? Wat is ADHD precies en hoe ga je ermee om? De eerderg…

  • Druk, drukker, drukst

    Alle dagen heel druk. Deze woorden worden regelmatig als uitleg van ADHD gegeven. Klopt dat wel? Wat is ADHD precies en hoe ga je ermee om? De eerderg…

  • Hardlopen als medicijn

    Alle dagen heel druk. Deze woorden worden regelmatig als uitleg van ADHD gegeven. Klopt dat wel? Wat is ADHD precies en hoe ga je ermee om? De eerderg…